به رسيدن به حسنه خوشحال و در برابر مصيبت اندوهناك نمىگردد . و همچنين نسبت به آنچه كه به دشمن انسان مىرسد ، نبايد خوشحال و بد حال گردد ، و اين از نادانى و جهل به مقام پروردگار است كه وقتى دشمن انسان موفقيتى بدست آورد ناراحت شود ، و وقتى او مبتلا و گرفتار مىگردد وى خوشحال شود ، زيرا دشمن او هم از خود اختيارى ندارد . اين آن جواب اولى بود كه گفتيم خداى تعالى به كفار و منافقين در برابر خوشحاليشان از شكست مسلمانان و بد حاليشان از پيروزى آنان داده است . و ظاهر كلام بعضى از مفسرين « 1 » اين است كه كلمه « مولى » در آيه به معناى « ناصر » است . و همچنين از ظاهر كلام بعضى ديگر برمىآيد كه جمله * ( « وَعَلَى اللَّه فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ » ) * جمله اى است مستانف و غير مربوط بما قبل ، كه خداى تعالى مؤمنين را در آن ، امر به توكل مىكند . و ليكن سياقى كه اين دو آيه دارد و بر همه مشهود است با اين دو حرف نمىسازد . * ( « قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ . . . » ) * مقصود از ( حسنيين ) حسنه و مصيبت است به دلالت اينكه در آيه اول حكايت مىكرد كه منافقين از اينكه به رسول خدا ( ص ) خيرى برسد ناراحت مىشدند ، و از اينكه به آن جناب شر و مصيبت برسد خوشحال مىگرديدند ، و مىگفتند خوب شد ما قبلا حواسمان را جمع كرده بوديم ، و خود را دچار اين ناملايمات نساختيم . چون از اين كلام بر مىآيد كه منافقين در حال انتظار بودند كه ببينند بر سر مسلمانان چه مىآيد ، آيا شكست مىخورند و يا پيروز مىشوند پس معلوم مىشود * ( « إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ » ) * در آيه يكى از آن دو پيش آمد است كه منافقان در انتظارش بودند . خواهى گفت چطور قرآن كريم مصيبت را هم حسنه خوانده و آن را با حسنه « حسنيين » ناميده ؟ در جواب مىگوييم : از نظر دينى حسنه و مصيبت هر دو حسنه‌اند ، چون اگر حسنه ، حسنه است براى اين است كه پيروزى و غنيمت در دنيا و اجر عظيم در آخرت است و اگر مصيبت حسنه است آن هم براى اين است كه شكست خوردن و كشته شدن و هر رنج و محنت ديگرى كه به انسان برسد مورد رضاى خدا و باعث اجرى ابدى و سرمدى است ، پس هر دو حسنه‌اند . و معناى آيه اين است كه : ما و شما هر يك منتظر عذاب و گرفتارى طرف مقابل خود هستيم ، با تفاوت اينكه آن عذاب و گرفتارى كه شما براى ما آن را آرزو مىكنيد در حقيقت

--> ( 1 ) تفسير طبرى ج 10 ص 105